Giriş: Etken ve Edilgen Çatı
Etken (active) cümlede işi yapan kişi/şey (özne) öndedir. Edilgen (passive) cümlede ise odak, eylemin nesnesine kayar: “Kim yaptı?” yerine “Ne oldu?” sorusu öne çıkar. YDS’de bu mantığı oturttuğunda, özellikle akademik pasajlarda cümlenin anlamını çok daha hızlı yakalarsın.
Temel Yapı:
Subject + “to be” (zamana göre) + Past Participle (V3) (+ by + agent)
• Active: The teacher explained the lesson.
• Passive: The lesson was explained (by the teacher).
BÖLÜM 1: Mantık ve Dönüşüm
Active vs Passive: Temel Fark
| Active Voice (Etken) | Passive Voice (Edilgen) |
|---|---|
| Özne yapar | Özneye bir şey yapılır |
| The dog chases the cat. | The cat is chased by the dog. |
| “Kim yaptı?” önde | “Ne oldu?” önde |
| Yapan (doer) başta | Yapılan (object) başta |
Passive Nasıl Kurulur?
4 Adım:
- 1) Active cümlenin object (nesnesini) başa al, yeni subject yap
- 2) Active cümlenin subject (öznesini) gerekiyorsa by ile sona ekle
- 3) Fiili be + V3 (past participle) yapısına çevir
- 4) Be fiilini doğru zamana göre seç (is/are, was/were, has been, will be...)
Örnek:
• Active: The manager approved the budget.
• Passive: The budget was approved (by the manager).
Not: “by the manager” sadece “yapan” bilgisi gerçekten önemliyse eklenir.
“By + Agent” Ne Zaman Gerekli?
YDS’de en sık gördüğün pasif cümlelerde by + agent kısmı çoğu zaman yoktur. Çünkü kim yaptığı ya bilinmez ya da önemli değildir.
Agent genelde şu durumlarda kaldırılır:
- • Yapan kişi bilinmiyor: “The crime was reported.”
- • Yapan kişi önemsiz: “The door was closed.”
- • Metin zaten kurum dilinde: “The results were announced.”
Agent şu durumlarda anlamı taşır:
- • Bilgi “kim” üzerinden değer kazanıyorsa: “The book was written by Shakespeare.”
- • Sorumluluk/vurgu gerekiyorsa: “The decision was made by the committee.”
BÖLÜM 2: Sık Kullanılan Zaman Yapıları
Pasif yapı birçok zamanda kurulabilir; ancak YDS’de pratikte en sık karşına çıkanlar aşağıdakilerdir. Mantık hep aynı: be (zamana göre) + V3.
1) Simple Present
Yapı: am/is/are + V3
- • Emails are sent every day. (Genel rutin)
- • The report is prepared in the morning. (Genel süreç)
2) Present Continuous
Yapı: am/is/are + being + V3
- • The house is being painted right now. (Şu an devam ediyor)
- • Reports are being reviewed at the moment. (Süreç devam ediyor)
YDS tuzağı:
“is written” ≠ “is being written”. Being varsa “şu an yapılıyor” anlamı güçlenir.
3) Present Perfect
Yapı: have/has been + V3
- • The work has been completed. (Sonuç şu an geçerli)
- • The book has been published. (Yayınlandı, etkisi sürüyor)
4) Simple Past
Yapı: was/were + V3
- • The letter was sent yesterday.
- • The meeting was held on Monday.
5) Past Continuous
Yapı: was/were + being + V3
- • The house was being decorated when we arrived.
6) Past Perfect
Yapı: had been + V3
- • The report had been completed before the meeting.
7) Simple Future
Yapı: will be + V3
- • The report will be submitted tomorrow.
- • You will be informed about the results.
8) Modals (can/must/should...)
Yapı: modal + be + V3
- • This can be done. (Yapılabilir)
- • The task must be completed. (Tamamlanmalı)
- • The meeting should be held today. (Bugün yapılmalı)
Mini not:
“will be being ...” gibi çok nadir yapılar teorik olarak mümkün olsa da YDS odaklı pratikte hedef değildir. Temeli sağlam tut: be + V3.
BÖLÜM 3: Active’den Passive’e Çevirme
Ön Koşul: Fiil Nesne Almalı
Kural:
Sadece nesne alan fiiller (transitive verbs) pasif yapılabilir.
❌ “The cat sat on the table.” → Passive olmaz (sit nesne almaz)
✓ “The letter was sent.” → Passive olur (send nesne alır)
Tense’e Göre Dönüşüm Örnekleri
| Zaman | Active | Passive |
|---|---|---|
| Simple Present | The teacher explains the lesson. | The lesson is explained (by the teacher). |
| Present Continuous | They are preparing lunch. | Lunch is being prepared (by them). |
| Simple Past | I wrote the email. | The email was written (by me). |
| Present Perfect | He has completed the work. | The work has been completed (by him). |
| Simple Future | They will build the house. | The house will be built (by them). |
Zamir (Pronoun) Dönüşümü
Active’de özne olan zamir, passive’de “by” ile gelirse nesne formuna döner:
- • I → me: “...by me”
- • he → him: “...by him”
- • we → us: “...by us”
- • they → them: “...by them”
BÖLÜM 4: Passive Ne Zaman Kullanılır?
1) Yapan kişi bilinmiyor / önemsiz
- • The car was stolen.
- • The letter was lost.
2) Odak eylem/sonuç üzerinde
- • The project has been delayed.
- • Ten samples were collected.
3) Akademik metin dili
- • The experiment was conducted over three weeks.
- • The policy was approved by the board.
4) Haber dili
- • The suspect was arrested yesterday.
- • A new law has been passed.
En Sık Hatalar
1) V3 (Past Participle) yerine yanlış fiil formu
❌ YANLIŞ
The car was repair.
The letter is writing.
✓ DOĞRU
The car was repaired.
The letter is written. / is being written.
2) “Be” fiilini unutmak
❌ YANLIŞ
The letter sent yesterday.
The work completed.
✓ DOĞRU
The letter was sent yesterday.
The work was completed.
3) Nesne almayan fiili pasif yapmaya çalışmak
❌ YANLIŞ
It was happened.
The cat is sat.
✓ DOĞRU
It happened.
The cat is sitting.
4) “By” ile “From” karışması
❌ YANLIŞ
The book was written from the author.
✓ DOĞRU
The book was written by the author.
Not: “made from” = malzeme/köken için kullanılır.
5) “Being” tuzağı (devam eden eylem)
❌ HATALI EŞLEŞTİRME
The report is written now. (anlam kayıyor)
✓ DOĞRU
The report is being written now.
By vs With (YDS’de Sık Tuzak)
| By | With |
|---|---|
| Agent (yapan kişi/kurum) | Araç / yöntem / malzeme |
| The letter was written by me. | The letter was written with a pen. |
| Kim tarafından? | Neyle / nasıl? |
| The meal was prepared by the chef. | The meal was prepared with care. |
YDS’de Nerede Karşına Çıkar?
Cümle Tamamlama / Cloze Test
- • “be + V3” doğru formunu seçme
- • “being / been” tuzakları
- • Zaman uyumu (yesterday → was/were, since → has/have been)
Paragraf / Okuma Parçaları
- • Akademik dilde pasifi hızlı tanıma
- • “Kim yaptı?” yerine “ne oldu?” odağını yakalama
Çeviri
- • Türkçe pasif yapıyı İngilizceye doğru aktarma
- • “tarafından” (by) gereksizse atlayabilme
Dilbilgisi Soruları
- • Active → Passive dönüşümü
- • Modal + passive (must be done, can be seen)
Pratik Örnekler: YDS Tipi (2 Soru)
Soru 1: “The report _____ now, so please wait.”
A) is written B) is being written C) was written D) has written
Cevap: B) is being written
Açıklama: “now” → devam eden eylem. Present Continuous Passive: is/are + being + V3.
Soru 2: “The work _____ before the deadline, so the team celebrated.”
A) has completed B) has been completed C) is being completed D) was completing
Cevap: B) has been completed
Açıklama: Present Perfect Passive: has/have + been + V3. “work” pasifte özne olur.
Sonuç: Hızlı Özet
- ✓Passive yapı: be (zamana göre) + V3
- ✓Being genelde "şu an yapılıyor" tuzağıdır: is/are being + V3
- ✓Been genelde perfect yapıdır: has/have been + V3
- ✓By + agent sadece gerçekten gerekiyorsa eklenir
- ✓By vs with: by = yapan, with = araç/yöntem
- ✓Nesne almayan fiiller pasif olmaz (happen, sit gibi)
💡 Son İpucu:
YDS’de pasif soruların büyük kısmı tek bir şeye dayanır: doğru “be” formunu seçmek ve doğru fiil formunu (V3) görmek. Cümlede now varsa “being”i; since/ever/already gibi ipuçları varsa “been”i kontrol etmeyi alışkanlık yap.
⚠️ Uyarı:
En sık yapılan hata: “is written” ile “is being written”ı aynı sanmak. İlki çoğu zaman genel durum/rutin anlamına kayar; ikincisi “şu an” devam eden işi netleştirir.