Giriş: Nezaketle Rica Etmek ve İzin İstemek
İngilizce’de bir isteği “rica”ya dönüştüren şey çoğu zaman kelime seçimi değil, kalıbın kendisidir. Bu yüzden YDS’de “en uygun ifade” sorularında adaylar genellikle iki noktada takılır: (1) kibarılık derecesi, (2) doğru gramer kalıbı. Aşağıdaki yapıları netleştirdiğinizde, hem diyalog sorularında hem de çeviride çok daha hızlı karar verirsiniz.
Temel Kalıplar:
• Can/Could/Would + özne + fiilin yalın hâli + ... ?
• Would you mind + V-ing + ... ?
• Would you mind if + Past Simple + ... ?
4 Temel Nezaketli Rica Kalıbı
1. CAN (Günlük ve doğrudan)
Can günlük iletişimde en yaygın rica kalıbıdır. Kibar olabilir ama resmî bir bağlamda bazen fazla “direkt” algılanabilir. YDS’de genellikle samimi konuşma tonunu veren seçeneklerde karşınıza çıkar.
Yapı: Can + Subject + Base Verb?
Örnekler:
- • Can you help me? (Bana yardım eder misin?)
- • Can you pass the salt? (Tuzu uzatır mısın?)
- • Can you come tomorrow? (Yarın gelebilir misin?)
Kısa ve doğal yanıtlar:
Sure. / Of course. / Sorry, I can’t.
2. COULD (Daha kibar ve daha “yumuşak”)
Could, “can”e göre daha nazik bir tondur. YDS’de resmî/yarı resmî diyaloglarda, müşteri-hizmet dili gibi bağlamlarda sık tercih edilen seçenektir.
Yapı: Could + Subject + Base Verb?
Örnekler:
- • Could you help me with this report? (Bu raporda bana yardımcı olur musunuz?)
- • Could you send me the details? (Detayları bana gönderebilir misiniz?)
- • Could you join the meeting tomorrow? (Yarın toplantıya katılabilir misiniz?)
Kısa ve doğal yanıtlar:
Certainly. / Of course. / I’m afraid I can’t.
3. WOULD (Daha resmî ve daha nazik)
Would burada “gelecek zaman” anlamı taşımaktan çok, isteği daha yumuşak ve daha resmî hâle getirir. YDS’de özellikle kurumsal/e-posta dili gibi duran seçeneklerde karşınıza çıkabilir.
Yapı: Would + Subject + Base Verb?
Örnekler:
- • Would you open the window, please? (Lütfen pencereyi açar mısınız?)
- • Would you be available for a call? (Kısa bir görüşme için müsait olur musunuz?)
Dikkat: “Would you mind...” ayrı bir kalıptır.
“Would you mind...” ile soru kuruyorsanız, fiilin biçimi değişir (aşağıdaki bölüm).
4. WOULD YOU MIND (En nazik rica kalıplarından biri)
Would you mind... “Rahatsız olur musunuz?” anlamını taşır ve İngilizce’de oldukça nazik bir rica yapısıdır. YDS’de en sık tuzak, bu kalıptan sonra fiilin yanlış biçimde kullanılmasıdır.
Yapı 1: Would you mind + V-ing?
Örnekler:
- • Would you mind closing the door? (Kapıyı kapatır mısınız?)
- • Would you mind waiting a moment? (Bir dakika bekler misiniz?)
- • Would you mind helping me with this problem? (Bu konuda bana yardımcı olur musunuz?)
Yapı 2: Would you mind if + Past Simple ...?
- • Would you mind if I left early? (Erken çıksam rahatsız olur musunuz?)
- • Would you mind if we rescheduled the meeting? (Toplantıyı yeniden planlasak sakıncası olur mu?)
Sık tuzak:
“Would you mind” sonrasında -ing gelir; yalın fiil gelmez.
❌ Would you mind help me? → ✓ Would you mind helping me?
MAY (Çok resmî izin isteme)
May I...? güncel konuşma dilinde “could” kadar sık kullanılmasa da resmî bir izin isteme ifadesidir. YDS’de özellikle resmî ton taşıyan cümlelerde veya çeviri sorularında karşınıza çıkabilir.
Yapı: May + Subject + Base Verb?
Örnekler:
- • May I sit here? (Buraya oturabilir miyim?)
- • May I make a suggestion? (Bir öneride bulunabilir miyim?)
Not:
“May I...?” izin istemeye odaklanır. “Could you...?” ise karşı taraftan bir eylem talep eder. YDS’de iki yapının anlam yönünü ayırt etmek önemlidir.
Politeness Hierarchy (Genel kibarılık eğilimi)
Aşağıdaki sıralama katı bir kural değil; ancak YDS’de seçenekler arasında kibarılık derecesini kıyaslamak için güvenli bir “genel eğilim” verir.
- 1.Can you...? (Günlük / daha doğrudan)
- 2.Could you...? (Daha kibar / daha yumuşak)
- 3.Would you...? (Daha resmî / daha nazik)
- 4.Would you mind...? (Çok nazik)
- 5.May I...? (Resmî izin isteme)
Kibarılığı Artırmanın Pratik Yolları
1. “Please” ile yumuşatma
“Please” eklemek, çoğu rica cümlesini daha nazik hâle getirir. Ancak YDS’de asıl kritik nokta, “please”dan önceki kalıbın doğru olmasıdır.
- • Could you help me, please?
- • Would you mind closing the door, please?
2. “Possibly / Would it be possible...” gibi yumuşatıcı ifadeler
Özellikle resmî bağlamlarda, isteği “emir” gibi duyurmadan iletmek için bu ifadeler kullanılır. YDS’de genellikle kurumsal ton taşıyan seçeneklerde görülür.
- • Could you possibly...?
- • Would you be so kind as to...?
- • Would it be possible to...?
Örnekler:
- • Could you possibly send me the document? (Belgeyi bana iletmeniz mümkün olur mu?)
- • Would it be possible to reschedule? (Yeniden planlamak mümkün olur mu?)
3. Koşullu yapılarla isteği “daha yumuşak” kurmak
YDS’de özellikle diyalog sorularında, isteğin doğrudan değil “dolaylı” ifade edildiği seçenekler sıkça daha uygun olur.
- • Would you mind if I...?
- • I was wondering if you could...?
Örnekler:
- • Would you mind if I left early today? (Bugün erken çıksam rahatsız olur musunuz?)
- • I was wondering if you could help me. (Acaba bana yardımcı olabilir misiniz?)
En Sık Hatalar
1. “Would you mind” sonrası fiil biçimini karıştırmak
“Would you mind” sonrası -ing gelir.
❌ YANLIŞ
Would you mind close the door?
✓ DOĞRU
Would you mind closing the door?
2. Bağlama uygun kibarılık seviyesini seçememek
YDS’de “en uygun ifade” sorularında ton (resmî/samimi) çoğu zaman belirleyicidir. Samimi bir diyalogda aşırı resmî kalıp yapay durabilir; resmî bir bağlamda ise çok günlük kalıp zayıf kalabilir.
❌ UYGUN DEĞİL
Can you review my report? (çok resmî bir bağlamda fazla günlük kalabilir)
✓ DAHA UYGUN
Could you review my report, please?
3. Rica cümlesini soru biçiminde kurmamak
Bu kalıplar genellikle soru cümlesiyle kullanılır; YDS’de noktalama da ipucu olabilir.
❌ YANLIŞ
Could you help me. (soru işareti yok)
✓ DOĞRU
Could you help me?
YDS’de Nerede Karşımıza Çıkar?
Diyalog Tamamlama
- • Ton (resmî/samimi) doğru seçeneği belirler
- • “Could you...?” / “Would you mind...?” sık görünür
Cloze & Cümle Tamamlama
- • Kalıp bilgisi ölçülür (özellikle “would you mind + V-ing”)
- • “May I...?” resmî izin isteme bağlamında gelebilir
Çeviri Soruları
- • “Rica/izin” anlamı doğru aktarılmalı
- • “Would you mind if...” yapısında zaman uyumu önemlidir
Pratik Örnekler - YDS Tipi Sorular
Soru 1: Complete the sentence: “Would you mind _____ the door?”
A) close B) closing C) to close D) closed
Cevap: B) closing
Açıklama: “Would you mind” sonrasında fiil -ing alır.
Soru 2: In a formal context, which option is the most appropriate request?
A) Can you send me the details? B) Could you please send me the details? C) Send me the details. D) You should send me the details.
Cevap: B) Could you please send me the details?
Açıklama: Hem kalıp hem ton açısından en uygun ve nezaketli seçenektir.
Türkçe Konuşanların Sıklıkla Karıştırdığı Noktalar
Türkçe’de “-ır mısın / -abilir misin?” yapıları birçok durumda yeterli olur. Ancak İngilizce’de kalıp değiştikçe kibarılık derecesi ve gramer biçimi de değişir. Bu yüzden YDS’de seçenekler arasında küçük görünen farklar belirleyici olabilir.
- • Could you...? genellikle Can you...?’ya göre daha naziktir.
- • Would you mind + V-ing kalıbı, en sık ölçülen “kalıp bilgisi” noktalarından biridir.
- • May I...? izin istemeye odaklanır; Could you...? ise karşı taraftan eylem talep eder.
Sonuç: Akılda Kalması Gerekenler
- ✓Can you...? = Günlük, daha doğrudan rica
- ✓Could you...? = Daha kibar, daha yumuşak rica
- ✓Would you...? = Daha resmî ve nazik rica
- ✓Would you mind + V-ing...? = Çok nazik rica (kalıp tuzağı!)
- ✓May I...? = Resmî izin isteme
💡 Son ipucu:
YDS’de bu konunun “puan getiren” kısmı, uzun açıklamalar değil doğru kalıbı hızlı tanımaktır. Özellikle “would you mind” sonrası fiilin -ing alacağını otomatikleştirirseniz, seçenek eleme çok hızlanır.
⚠️ Uyarı:
“Kibar” olan her seçenek her bağlamda doğru değildir. Diyalog sorularında konuşmanın tonu (samimi mi, resmî mi?) doğru kalıbı belirler.